از سیکولاریزم فردی تا دولتی

سکولاریسم (sécularisme) عقیده‌ای است، مبنی بر جدا شدن نهادهای حکومت و کسانی که بر مسند دولت می‌نشینند، از نهادهای مذهبی و مقام‌های مذهبی. این عقیده از نیم قرن قبل بدینسو از طرف برخی کشورهای اسلامی مردود شمرده میشود، بگونه که حتی برخی کشورهای اسلامی از واژه “جمهوری اسلامی” استفاده میکنند. اصطلاح جمهوری اسلامی نزد بعض منحیث شناخت یک هویت سیاسی، و برخی هم اهداف خویش را متمرکز بر اسلامی ساختن قوانین و جامعه و یا مدغم ساختن دین با سیاست نموده اند. “جمهوری اسلامی افغانستان” (اسلام سنی)، جمهوری اسلامی پاکستان (اسلام سنی)، جمهوری اسلامی ایران (اسلام شیعه) و…

همچنین برخی احزاب نیز برنامه اسلامی ساختن نظامهای سیاسی دارند، همچون حزب اسلامی مالیزیا (امنو) (اسلام سنی)، حزب اخوان المسلمین در مصر (اسلام سنی)، حزب الله لبنان (اسلام شیعه)..
 
از نظر این گروه، نظام سیاسی و دولت نمیتواند سیکولاریست باشد. از نظر اینها اسلام و سیکولاریزم با هم در تضاد هستند.
 
اما در جهت دیگر، برخی اسلام گرایان عقیده دارند که اسلام و سیکولاریزم دولتی همسو هستند. ازجمله این گروه دوم رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه میباشد.
 
رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه در زمینه میگوید:
 
“من در زمینه فهمیدن دلیل تفسیر جهان اسلام درباره ارتباط اسلام و سکولاریسم مشکل دارم. ما حزب‌مان را تشکیل دادیم و تعریفی از سکولاریسم ارائه کردیم. من در این‌باره، زمانی که به دیدار محمد مرسی در مصر رفتم، توضیح دادم. من در ساختمان اوپرای قاهره حاضر شدم و در اسلام و ارتباط آن با تروریسم حرف زدم. چگونه تروریسم را شرح دهیم؟ افراد نمی‌توانند سکولار باشند، اما دولت باید سکولار باشد و این موضوع مهمی است. سکولاریسم یعنی مدارا با همه باورها از جانب دولت و فاصله مساوی داشتن دولت با همه باورها و ادیان. آیا این مخالف اسلام است؟ مخالف اسلام نیست.
 
لیکن برخی تلاش می‌کنند تفسیر دیگری از موضوع ارائه دهند. در سال‌های گذشته ما همیشه سکولاریسم را دشمنی با دین می‌دانستیم و سکولاریسم را بی‌دینی می‌دیدیم. لیکن ما گفتیم: نه… سکولاریسم تنها یعنی اینکه دولت آزادی همه باورها را تضمین کند و در فاصله مساوی از آنها قرار گیرد. این تعریف ما از سکولاریسم است.
 
وی میگوید: “ما سکولاریسم را دین‌ستیزی و یا بی‌دینی نمی‌دانیم. فرد نمی‌تواند سکولار باشد و سکولاریسم مذهب دولت نیست، و دولت است که باید سکولار باشد. سکولاریسم تضمینی برای آزادی همه ادیان و باورهاست، سکولاریسم یعنی ایجاد زمینه مناسب برای انجام آزادنه همه ادیان و شعائر دینی و حتی بی‌دینان. لیکن دانستن سکولاریسم به عنوان تحمیل دیدگاه یا چیزی بر علیه دینداران، کاملا نادرست است و به هیچ‌وجه پذیرفته نیست.”
 
بالطبع تعاریف نادرستی از سکولاریسم وجود دارد. مثلا در اروپا یا اروپای آنگلوساکسون شاید تعاریف متفاوتی از سکولاریسم وجود داشته باشد لیکن در داخل ترکیه و در حزبی که تاسیس کردم، چنین تعریفی از سکولاریسم داریم.

ترکیه مدرن در پی تحقق کدام اهداف است؟

رجب طیب اردوغان درین زمینه میگوید:

“… ترکیه به هیچ وجه خواهان خلافت نیست. موضوع امکان دادن به مردم برای زندگی آزادانه و آزادی بیان و همچنین استفاده ملت به شکل عادلانه از امکانات دولت است. همچنین دولت باید سطح آموزش، عدالت و سلامتی را بالا ببرد و کاری کند که افراد در آرامش زندگی کنند. ترکیه برای تحقق این موضوع تلاش می‌کند و ترکیه به یک کشور پیشرفته در زمینه تحقق آنچه گفتم مبدل شده است و توان رقابت و فائق آمدن بر بسیاری از کشورهای اروپایی را دارد. بلی، ما چیزی برای انجام دادن داریم و همگان در بیان نظرات خود و رای دادن آزادند و هیچ کس برای انتخابش مورد سوال قرار نمی‌گیرد. ما اینک سن کاندیداتوری برای دولت و نمایندگان را کاهش می‌دهیم و سن رای‌دهندگان را تا ۱۸ سال پایین می‌آوریم.

برای نمونه، زنان در جامعه فعال نبودند لیکن اینک فعال شده‌اند و پیش از این دخترانمان امکان ادامه تحصیل با حجاب را نداشتند؛ اینک دخترانمان با حجاب در دانشگاه، پارلمان و بقیه دوائر دولتی حضور دارند و می‌توانند به عنوان یک دکتور در دانشگاه تدریس کنند. این سکولاریسم است؛ همه امکانات و حقوق دموکراتیک که دولت می‌دهد باید از سوی همه افراد ملت مورد استفاده قرار گیرند، همه دختران . پسران. اعتقاد دارم سطحی که ترکیه اینک به آن رسیده، یک سط پیشرفته است و از غرب پیشی گرفته است و ما به آن دست یافتیم.

 

ارسال دیدگاه