دابشلیم شاه (پادشاه هندوستان) فردی زورگو و خشن بود. تا این که مردی فرزانه به نام “بیدپا” برای ستمگری های او چاره ای جویید. او به نزد شاه رفت

kal 2

دابشلیم شاه (پادشاه هندوستان) فردی زورگو  و خشن بود. تا این که مردی فرزانه به نام “بیدپا” برای ستمگری های او چاره ای جویید. او به نزد شاه رفت تا با سخنان حکیمانه و عالمانه او را به مهربانی با مردم دعوت کند ولی پادشاه او را به زندان انداخت. بعد ازین پادشاه به فکر فرو رفت. با خود اندیشید که مرد عالم و فرزانه ای را به زندان اننداخته و از  کار خود پیشمان شد. بیدپا را از زندان آزاد کرد و معاون خود ساخت. از ظلم و ستم دست برداشت و تبدیل به مردی دانا و عادل شد. روزی پادشاه به بید پای فرزانه دستور داد تا نوشته ای تهیه کند که در ان راه و رسم مردم داری و کشور داری نوشته شده باشد. بیدپای فرزانه به دستور پادشاه عمل و نوشته را تهیه کرد. نام آن را نیز “کلیه و دمنه” نهاد.

کَلیله و دِمنه کتابی‌ است از اصل هندی که در دوران ساسانی به فارسی میانه ترجمه شد. کلیله و دمنه کتابی پندآمیز است که در آن حکایت‌های گوناگون (بیشتر از زبان حیوانات) نقل شده‌است. نام آن از نام دو شغال با نام‌های کلیله و دمنه گرفته شده‌است. بخش بزرگی از کتاب اختصاص به داستان این دو شغال دارد. اصل داستان‌های آن در هند و در حدود سال‌های ۱۰۰ تا ۵۰۰ پیش از میلاد به‌وقوع می‌پیوندند.[۱]

کلیله و دمنه در تألیفی‌ است مبتنی بر چند اثر هندی که مهم‌ترین آنها (به پنجه تتره سانسکریت पञ्चतन्त्र؛ Panchatantra) به معنی پنج فصل و به زبان سانسکریت است.

پس از اسلام  این مقفع عالم اسلامی آن را به عربی ترجمه کرد ترجمهٔ ابن مُقَفّع بسیار مقبول افتاد و مظهری از فصاحت در زبان عربی تلقی شد. ترجمهٔ ابن مقفع امروز موجود است اما میان نسخ مختلف آن گاه تفاوت‌های زیادی دیده می‌شود.

این نکته نیز جالب توجه‌ است که یک بار نیز به فرمان پادشاه ادب‌دوست هند اکبرشاه همایون کتاب پنچه تنتره مستقیماً از سنسکریت به فارسی ترجمه شده‌است. مسئول این ترجمه شخصی بود به نام مصطفی خالقداد عباسی. به گفتهٔ او «حکم شد که هرچه خشک و تر در آن کتاب باشد به همان ترتیب رقم نماید تا قدر تفاوت اصل سخن و ترتیب آن و زیادتی و نقصان ظاهر گردد.» 

باب‌های کلیله و دمنه

پیشتر گفتار ابن ندیم پیرامون باب‌های کلیله و دمنه ذکر شد. در ترجمهٔ سریانی‌ای که از روی متن پهلوی صورت گرفته‌است کلیله و دمنه ده باب است:

  1. باب شیر و گاو
  2. باب کبوتر طوق‌دار
  3. باب بوزینه و سنگ‌پشت
  4. باب بی‌تدبیری
  5. باب موش و گربه
  6. باب بوم و زاغ
  7. باب شاه و پنزوه
  8. باب تورگ (شغال)
  9. باب بلاد و برهمنان
  10. باب شاه موشان و وزیرانش

 

 

kal 1

ارسال دیدگاه